Türkiye genelinde adli sistemin işleyişini kökten değiştirecek ve yargı mekanizmasındaki tıkanıklıkları yasal neşterle çözecek olan 12. Yargı Paketi maddeleri ve kapsamı netleşti. 11. Yargı Paketi'nin 25 Aralık'ta yürürlüğe girmesinin ardından Meclis gündemine gelen ancak Adalet Bakanı Akın Gürlek'in talimatıyla eksikliklerin giderilmesi amacıyla geri çekilen taslak, en ince ayrıntısına kadar yeniden revize edildi.
Dünya genelinde eşi benzeri görülmemiş bir yoğunlukla tam 12,5 milyon yasal dosyanın adliye koridorlarında beklediğini itiraf eden Bakanlık, radikal bir sadeleşme dönemine geçiyor. Kamuoyunda uzun süredir kulisleri hareketlendiren "genel af" iddialarının aksine, paketin mevcut taslaklarında kapsamlı bir af düzenlemesinin yer almadığı, bunun yerine doğrudan yargılama sürelerini kısaltacak yapısal reformlara odaklanıldığı açıklandı.
Yargı Paketi'nin en büyük önceliklerinden biri, ekonomik çarkların mahkeme koridorlarında yavaşlamasının önüne geçmek olarak belirlendi. İş dünyasının doğrudan muhatap olduğu ticari davalar ile iş davalarının çok uzun sürmesi sorununa yasal formüller üreten Bakanlık, usul süreçlerini tamamen sadeleştiriyor.
Hedeflerinin sadece hızlı karar veren bir mekanizma değil; daha öngörülebilir ve güven veren bir adalet inşası olduğunu belirten Bakan Akın Gürlek, şu stratejik vurguyu yaptı:
"Bizim önceliğimiz iş dünyasının zamanını mahkeme koridorlarında değil, üretim sahalarında harcamasını sağlamaktır. Dijitalleşmeyle süreçleri daha hızlı ve etkin hale getirmek için durmaksızın çalışıyoruz. Atlama dökümlü ve hantal bürokratik aşamaları ortadan kaldıracağız."
BOŞANMA DAVALARINDA 10 YILLIK ÇİLE BİTİYOR: ARABULUCULUK GELİYOR
Mevcut yasal düzende 8 ila 10 yıl arasında uzayabilen ve tarafların hayatını adeta kabusa çeviren çekişmeli boşanma davaları için de tarihi bir reform hayata geçiriliyor. Uzun süren bu dava süreçlerinde vatandaşların ciddi nafaka yükleri altında ezildiğini ve kendine yeni bir hayat kuramadığını tespit eden Bakanlık, sisteme zorunlu bir yasal arabuluculuk mekanizması entegre ediyor.
Yargı Paketi ile birlikte çekişmeli boşanma davalarında arabuluculuk hükümlerinin yasal olarak uygulanması birinci öncelikli madde haline getirilecek. Ayrıca miras ve bazı noter işlemleri gibi çekişmesiz yargı süreçleri de tamamen mahkeme dışı yollarla çözülecek. Yargının yükünü hafifletmek adına "Noter Yardımcılığı" kurumu ihdas edilerek, veraset ilamları ve benzeri resmi işlemler adliyelere gitmeden çok daha hızlı bir şekilde sonuçlandırılabilecek.
YARGIDA "ATLAMALI TEMYİZ" DÖNEMİ VE YENİ KRİTERLER
Adliyelerdeki 12,5 milyonluk yasal dosya yükünü eritmek adına her uyuşmazlığın doğrudan hakim ve savcı önüne gitmesini engelleyecek uzlaştırma müesseseleri genişletiliyor. Bununla da yetinmeyen Adalet Bakanlığı, dosyaların yıllarca Ankara koridorlarında dönüp durmasını engelleyecek "atlamalı temyiz" modelini yürürlüğe koymaya hazırlanıyor.
Yargılama hızını maksimum seviyeye çıkaracak yeni yasal mekanizmanın sac ayakları şu şekilde planlandı:
Çift Kademeli İncelemeye Son: Yeni düzenlemeyle birlikte bir dosya hem istinaf mahkemesine hem de Yargıtay'a aynı anda gitmeyecek; atlamalı temyiz müessesesi işletilecek.
Hakimlere Yargıtay Kriteri: Hakimlerin atama ve terfi süreçlerinde, verdikleri kararların makul sürede tamamlanması ve o kararın Yargıtay tarafından onanması artık mutlak ve bağlayıcı bir yasal kriter olarak aranacak.
Mülkiyet Hakkı Güvencesi: Vatandaşların mülkiyet hakkının daha etkin ve hızlı bir şekilde korunmasına yönelik yasal koruma kalkanları ve güvenceler pakete eklenecek.
ÇOCUK SUÇLARI VE ÇETELERLE MÜCADELEDE CEZALAR ARTIYOR
Son dönemde artış gösteren çocuk suçluluğu oranları ve çocukların suç örgütleri tarafından birer enstrüman gibi kullanılması, yeni paketin en sert yasal yaptırımlarını beraberinde getiriyor. Bakan Gürlek, 12-18 yaş grubundaki çocuklarla ilgili mevcut yasal cezaları son derece yetersiz bulduğunu açıkça ifade etti.
Meclis'te kurulan özel komisyonla koordineli yürütülen çalışma kapsamında, çocukların adam öldürme ya da diğer ağır suçlara karışması durumunda, yetişkinler gibi ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası almaları yasal olarak sağlanacak. Suç örgütlerinin, örgüt yöneticilerinin ve üyelerinin çocukları suç faaliyetlerinde kullanması durumunda verilecek olan hapis cezaları katlanarak artırılacak; böylece devlet hem suç işlemeyi önleyecek hem de çocukların sosyal geleceğini yasal güvence altına alacak.
