Türkiye’de 2023 yılında yürürlüğe giren EYT düzenlemesi, sosyal güvenlik ve emeklilik sisteminde tarihi bir kırılma noktası yarattı. Bu büyük dönüşümün ardından aynı yaş grubunda yer almalarına rağmen, bireylerin sigorta başlangıç tarihleri arasındaki küçük farklar nedeniyle emeklilik haklarında adeta uçurumlar meydana geldi.
Çalışma hayatında aktif olarak yer alan milyarlarca liralık iş gücünü temsil eden 23,3 milyon vatandaş, yasal yaş kriterleri bakımından üç ana kategoriye ayrılmış durumda. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) verileri ışığında hazırlanan en güncel erken emeklilik tablosu, kimin hangi yaşta ve ne kadar primle emekli olabileceğini kuruşu kuruşuna ortaya koyuyor.
EYT'Lİ 2,5 MİLYON KİŞİ İÇİN YAŞ SINIRI TAMAMEN KALKTI
Yasal düzenleme öncesinde 8 Eylül 1999 ve daha eski tarihlerde sigortalı işe başlayanların önünde sigortalılık süresi, prim günü ve kademeli yaş olmak üzere üç zorlu koşul bulunuyordu. Yapılan EYT reformu sayesinde bu grupta yer alan milyonlarca vatandaş için yaş şartı tamamen tarihe karıştı ve geriye sadece prim günü ile hizmet süresi kaldı.
Mevcut çalışma hayatı içerisinde yer alan yaklaşık 2,5 milyon deneyimli çalışan için fiili emeklilik yaşı kadınlarda 38, erkeklerde ise 43 yaşından itibaren başlıyor. Eksik prim günlerini borçlanma veya çalışma yoluyla tamamlayan eski sigortalılar, yaş sınırına takılmadan anında emeklilik hakkını cebine koyabiliyor.
KADEMELİ EMEKLİLİKTE 58 VE 60 YAŞ FORMÜLÜ NASIL İŞLEYECEK?
İlk defa sigortalı işe giriş tarihi 8 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 tarihleri arasında olan SSK’lı çalışanlar için sistemde sigortalılık süresi şartı aranmıyor. Bu gruptaki 4-5 milyon dolayındaki işçi, memur ve esnaf, yasal olarak belirlenen 7000 prim gününü tamamlamaları kaydıyla kadınlarda 58, erkeklerde ise 60 yaşında normal emeklilik hakkı kazanacak.
Süre şartının kaldırılması, geç yaşta işe girenler için büyük bir avantaj doğuruyor. Örneğin, 40 yaşında kesintisiz olarak sigortalı çalışmaya başlayan bir erkek çalışan, 20 yıl boyunca prim ödeyip 7000 günü doldurduğunda tam 60 yaşında emekli olabiliyor; geçmiş sistemdeki 25 yıl sigortalılık süresi şartı aransaydı bu kişinin emekliliği otomatik olarak 65 yaşına sarkacaktı.
YENİ NESİL ÇALIŞANLAR İÇİN 65 YAŞ ZORUNLULUĞU KAPIDA
Sistemdeki en kalabalık kitleyi oluşturan ve 30 Nisan 2008 tarihinden sonra ilk kez sigortalı olan yaklaşık 17 milyon aktif çalışan için şartlar çok daha sıkı tutuluyor. Bu grupta normal emeklilik prim gün sayısı SSK (4/a) statüsünde 7200 gün, Bağ-Kur (4/b) ve Emekli Sandığı (4/c) statülerinde ise 9000 gün olarak yasal sınırla uygulanıyor.
Belirlenen bu prim günlerini 31 Aralık 2035 tarihine kadar tamamlayamayanlar için kademeli yaş artışı devreye giriyor ve her iki yılda bir emeklilik yaşı 1 yıl ileriye atıyor. 2024 yılından itibaren işe giren SSK'lı erkekler ile 2028'den sonra işe giren kadınlar, primlerini doldursalar dahi yasal olarak 65 yaş sınırından önce emekli aylığı bağlatamayacaklar.
